Duurzame investeringsstructuren: 3 alternatieven voor uw portefeuille

Verantwoord investeren wint terrein en steeds meer investeerders zoeken kansen die aansluiten bij hun waarden en positief bijdragen aan de wereld. Maar hoe zet je kapitaal in op een manier die ecologische en sociale impact oplevert en tegelijk rendement genereert?

Eerder schreven we over de kernpijlers van duurzaamheid in ESG (environmental, social en governance) en over materialiteit: de ESG-aspecten met de grootste invloed op de bedrijfsvoering en op de beslissingen van stakeholders. Ook gingen we dieper in op sustainability-linked loans als effectieve manier om financiering in te zetten als prikkel voor duurzame bedrijfsactiviteiten. In deze blogpost behandelen we drie alternatieve duurzame investeringsstructuren: blended finance, impact investing en filantropie. Elk biedt investeerders een eigen route om het verschil te maken.

Blended finance: de brug naar financiering van duurzame projecten

Blended finance combineert publiek en privaat kapitaal om duurzame projecten te financieren die vanuit een traditioneel waardeperspectief niet direct haalbaar zijn. De aanpak steunt op effectieve samenwerking tussen overheden, centrale banken, ontwikkelingsbanken, institutionele investeerders en andere financiers, die elk verschillende financieringsbronnen inbrengen. Het hoofddoel: privaat kapitaal losmaken en richten op projecten met potentieel voor grote positieve impact, door de belangrijkste risico's af te dekken.

Voor private investeerders is dit een aantrekkelijke kans om financieel rendement en positieve impact te combineren. Het spreidt de portefeuille naar nieuwe en opkomende markten en speelt in op de groeiende vraag naar verantwoord en duurzaam investeren.

Hoe blended finance werkt

Bij blended finance fungeert publiek kapitaal, vaak afkomstig van overheden, als katalysator door te investeren in projecten die aansluiten bij strikte duurzame ontwikkelingsdoelen. Zo wordt privaat kapitaal gericht op initiatieven met impact, van natuurprojecten en kleinschalige leningen in opkomende economieën tot betaalbare energieoplossingen.

Risico's afdekken voor private financiers

Blended finance biedt private financiers meerdere lagen van risicobescherming en maakt duurzame projecten daarmee aantrekkelijker om in te investeren. Denk aan concessionele leningen, garanties en verzekeringen, die samen een risico-rendementsprofiel opleveren dat past bij de mandaten van private investeerders. Dat is vooral relevant voor projecten die langer nodig hebben om omzet en winstgevendheid te bereiken, of voor markten die doorgaans als risicovoller worden gezien.

Welke projecten hebben baat bij blended finance?

Blended finance is bij uitstek geschikt voor natuurprojecten zoals herbebossing of alternatief landgebruik, voor microfinanciering en financiële inclusie, voor betaalbare energie en voor andere projecten, vaak in opkomende economieën.

Een kort overzicht:

• Herbebossing: het opnieuw aanplanten van bomen om bossen te herstellen of aan te leggen. Dat beperkt milieuschade, beschermt biodiversiteit en gaat klimaatverandering tegen doordat bomen CO2 opnemen. Herbebossing houdt ecosystemen in stand, verbetert de lucht- en waterkwaliteit en biedt leefgebied aan wilde dieren.

• Alternatief landgebruik: onconventionele of duurzame vormen van landgebruik buiten de traditionele praktijk. Denk aan natuurbehoud, milieuvriendelijke stedelijke planning en land dat wordt geoptimaliseerd voor zowel menselijke behoeften als ecologische veerkracht.

• Microfinanciering: het verstrekken van kleinschalige leningen, meestal aan ondernemers in ontwikkelingsregio's zonder toegang tot traditionele banken. Microfinanciering zet financiële inclusie en sociale impact voorop en helpt mensen financiële stabiliteit op te bouwen en hun levenskwaliteit te verbeteren.

• Financiële inclusie: de toegankelijkheid en beschikbaarheid van basale financiële diensten, zoals bankieren, krediet en verzekeringen, voor alle groepen in de samenleving, vooral degenen die traditioneel buitengesloten of slecht bediend worden. Toegang tot bankdiensten geeft gemarginaliseerde gemeenschappen meer grip op hun eigen situatie.

• Betaalbare energie: het leveren van betrouwbare en duurzame energiebronnen tegen een prijs die redelijk en toegankelijk is voor een brede bevolking. Dat vraagt om technologie en werkwijzen die de productie, distributie en consumptie van energie economisch haalbaar maken voor individuen en gemeenschappen.

Just transition

Kenmerkend voor blended finance is de inzet op een "just transition". Die aanpak zorgt dat de baten van duurzame projecten eerlijk worden gedeeld en ondersteunt mensen die tijdens de transitie anders in economische problemen zouden komen.

Een just transition is een inclusieve, mensgerichte benadering van de overgang naar een duurzamere en milieuvriendelijkere economie.

De overgang naar een groene economie kan werknemers in bepaalde sectoren (zoals de fossiele industrie) sociaal en economisch raken. Een just transition wil die negatieve gevolgen beperken aan de hand van een aantal principes.

De belangrijkste principes van een just transition:

• Eerlijk werk: zorgen dat werknemers die door de transitie worden geraakt kans krijgen op zeker en goedbetaald werk in de nieuwe groene economie. Denk aan omscholingsprogramma's, onderwijsinitiatieven en ondersteuning bij de overstap naar nieuwe sectoren.

• Sociale gelijkheid: het risico op groeiende ongelijkheid tegengaan door de baten van de transitie eerlijk te verdelen over alle gemeenschappen, inclusief groepen die historisch zijn achtergesteld of buitengesloten.

• Betrokkenheid van de gemeenschap: lokale gemeenschappen, werknemers en stakeholders betrekken bij de besluitvorming rond de transitie. Zo komen de specifieke behoeften en zorgen van elke gemeenschap in beeld.

• Diversificatie van economieën: de ontwikkeling steunen van alternatieve sectoren en economische activiteiten in regio's die sterk leunen op krimpende industrieën. Dat maakt de lokale economie weerbaarder en gevarieerder.

• Milieurechtvaardigheid: voorkomen dat de transitie kwetsbare gemeenschappen onevenredig raakt en zorgen dat de milieuwinst eerlijk wordt verdeeld.

Impact investing: kapitaal koppelen aan positieve verandering

De markt voor impact investing is flink gegroeid; het Global Impact Investing Network schat de omvang op USD 1.164 miljard. Impact investing gaat verder dan financieel rendement: de intentie om met kapitaal positieve sociale en ecologische impact te creëren staat voorop. Deze groeiende investeringsaanpak spreekt personen en instellingen aan die hun financiële doelen willen laten aansluiten op hun waarden.

De kern van impact investing

Als impactinvesteerder wil je actief het verschil maken met je investeringen. Financieel rendement blijft belangrijk, maar bijdragen aan positieve verandering is het hoofddoel. De focus ligt op bedrijven en projecten die actief werken aan ecologische en sociale vraagstukken en tegelijk mikken op competitieve financiële prestaties. Veel impactinvesteerders streven naar een "risk-adjusted" marktconform rendement en zijn dus bereid meer risico te nemen voor projecten die traditionele investeerders links laten liggen.

Impact meten en managen

Het meten en managen van impact vormt de kern van impact investing. Investeerders ontwikkelen vaak hun eigen methodologie, van gevestigde frameworks zoals het Science Based Targets initiative tot meer kwalitatieve benaderingen zoals een theory of change. Dat borgt transparantie en verantwoording en houdt investeringen in lijn met de beoogde positieve uitkomsten.

3 voorbeelden van impactinvesteringen

Hoe ziet een impactinvestering er in de praktijk uit? Van klein tot groot: drie sectoren en cases die baat kunnen hebben bij impact investing.

De duurzame techstartup

Een venture-capitalfonds dat zich richt op startups die innovatieve en duurzame technologie ontwikkelen. Zo'n fonds kan bijvoorbeeld investeren in een bedrijf dat betaalbare en hernieuwbare energieoplossingen maakt voor gemeenschappen met beperkte toegang.

Het hoofddoel is hier een positieve sociale of ecologische impact, zoals betere toegang tot schone energie (zie betaalbare energie hierboven). Financieel rendement telt mee, maar het fonds geeft voorrang aan investeringen die passen bij zijn missie om mondiale vraagstukken aan te pakken. Precies daarin zit de kern van impact investing.

De natuurlijke oplossing

Een ander voorbeeld is investeren in een bedrijf dat gespecialiseerd is in het ontwikkelen en toepassen van duurzame landbouwtechnologie. Denk aan precisielandbouw, waterbesparende technologie of biologische teeltmethoden.

De investering ondersteunt milieuvriendelijke en sociaal verantwoorde landbouwpraktijken, draagt bij aan voedselzekerheid, remt milieudegradatie en bevordert een duurzaam bestaan voor boeren. De positieve impact wordt afgemeten aan het financiële rendement en aan de bredere bijdrage aan een duurzamere en weerbaardere landbouwsector, met langetermijnvoordelen voor de planeet en lokale gemeenschappen.

De zorghulp

In dit voorbeeld gaat de investering naar een bedrijf dat betaalbare en toegankelijke zorgoplossingen levert in regio's met beperkte voorzieningen. Denk aan een healthtechstartup die telemedicineplatforms, mobiele klinieken of diagnostische tools ontwikkelt, toegesneden op gemeenschappen met weinig toegang tot reguliere zorg.

De investering wil gezondheidsuitkomsten verbeteren, de toegang tot zorg vergroten en ongelijkheid in de zorgverlening verkleinen. Ze draagt bij aan het sociale doel van betere volksgezondheid en biedt tegelijk kans op financieel rendement in een markt met onvervulde behoeften.

Filantropie: een andere manier om kapitaal in te zetten

Bij filantropie brengen grote bedrijven, vermogende families of individuen geld bijeen voor projecten met impact, zonder financieel rendement te verwachten. Filantropie streeft naar een blijvend effect op de samenleving door de wortel van het probleem op te zoeken en projecten te financieren die via systeemverandering langetermijnoplossingen opleveren.

De eigen rol van filantropie

Filantropische investeerders hebben lage of geen rendementsverwachtingen en kunnen daardoor meer risico nemen dan traditionele investeerders. Hun doel kan een cash-on-cash rendement zijn of het stimuleren van economische activiteit, vaak met een geduldige kapitaalaanpak. De kapitaalpool van filantropie is kleiner dan die van andere investeringsstructuren, maar in de financiering van duurzame projecten is haar rol onmisbaar.

Steun voor blended finance en meer

Sommige filantropische fondsen treden op als garantsteller of verstrekken subsidies voor blended-financeinstrumenten en maken zo extra investeringen uit de private sector los. Daarin wordt zichtbaar hoe deze alternatieve structuren met elkaar verweven zijn: filantropie fungeert als katalysator voor initiatieven die traditionele investeerders moeilijk over de streep trekken.

Het verschil tussen filantropie en liefdadigheid

Filantropie en liefdadigheid draaien allebei om steun aan goede doelen, maar verschillen in aanpak, reikwijdte en doelstelling.

In de kern: liefdadigheid lenigt vaak directe nood met rechtstreekse hulp, terwijl filantropie strategischer en systemischer te werk gaat om blijvende, duurzame oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken te creëren.

Conclusie

Blended finance, impact investing en filantropie bieden uiteenlopende mogelijkheden om kapitaal te koppelen aan projecten die bijdragen aan een duurzamere en eerlijkere wereld. Wie deze structuren en hun eigenschappen kent, kan onderbouwde keuzes maken die rendement opleveren en tegelijk blijvende positieve impact creëren.