Transition finance voor investeerders: van grijs naar groen

Transition finance groeit uit tot een belangrijk instrument in de overgang naar een duurzame economie. Het geeft investeerders de kans om te investeren in sectoren die bezig zijn duurzamer te worden, maar er nog niet zijn. Juist voor sectoren die traditioneel veel uitstoten is deze aanpak relevant. Met de juiste financiële steun kunnen deze bedrijven groenere praktijken invoeren en zo bijdragen aan het afremmen van klimaatverandering. Wie als investeerder wil bijdragen aan echte verandering, en tegelijk zijn weg wil vinden in veranderende regelgeving en maatschappelijke verwachtingen, moet begrijpen hoe dit type financiering in een investeringsstrategie past.

Wat is transition finance?

Transition finance is een opkomend onderdeel van duurzaam beleggen. Waar traditionele duurzaamheidsstrategieën zich uitsluitend richten op groene activa, biedt transition finance investeerders een route om bedrijven te steunen die onderweg zijn naar duurzaamheid, maar nog niet volledig "groen" zijn. Zo kunnen investeerders traditioneel "grijze" sectoren financieren en ze tegelijk helpen opschuiven naar duurzamere praktijken.

Die financiële steun is hard nodig in sectoren als chemie, bouw, scheepvaart en luchtvaart, vaak "hard-to-abate" sectoren genoemd. Door hun energie-intensieve processen is het voor deze industrieën lastig om hun CO2-uitstoot terug te dringen. Zonder dit soort gerichte investeringen zou de overgang naar een duurzamere economie vrijwel onmogelijk zijn.

Dat geldt voor de grote bedrijven die deze sectoren domineren, en net zo goed voor het mkb, dat dezelfde transformatie moet doormaken met minder middelen. Dit type financiering opent voor die bedrijven deuren en versnelt de transitie.

De ontwikkeling van transition finance in Europese regelgeving

In 2021 introduceerde de Europese Unie een brede strategie voor het financieren van de overgang naar een duurzame economie. Het initiatief moet kapitaal mobiliseren waarmee zware industrieën hun uitstoot kunnen verlagen en kunnen aansluiten bij de milieudoelstellingen van de EU. Daarnaast komt de European Securities and Markets Authority (ESMA) naar verwachting met nieuwe richtsnoeren voor transition finance, die investeerders meer duidelijkheid geven over hoe ze bedrijven hierin kunnen steunen.

Het Verenigd Koninkrijk heeft transition finance al verankerd in zijn Sustainable Disclosure Regulation. Het label "Sustainability Improvers" maakt investeringen mogelijk in activa die hun duurzaamheid in de loop van de tijd kunnen verbeteren, in plaats van uitsluitend in activa die al duurzaam zijn.

Ondanks de stevige steun van deze standaardzetters stroomt kapitaal minder vlot naar transition finance dan verwacht. Verschillende risico's, waaronder reputatierisico's en de vraag om langetermijnrendement, remmen de voortgang. Ook bestaat er nog altijd verwarring over wat transition finance precies inhoudt.

Waarin verschilt transition finance van sustainable finance?

Het belangrijkste onderscheid zit in het principe "Do No Significant Harm" (DNSH). Een investering geldt pas als "duurzaam" wanneer ze een positieve impact heeft op de samenleving zonder elders significante schade te veroorzaken.

Veel bedrijven in de transitiefase kunnen die belofte nog niet waarmaken. Deze "grijze" bedrijven stoten vaak nog veel uit, ondanks hun pogingen om dat te verminderen. Ze zijn nog niet volledig duurzaam, maar bewegen wel richting duurzaamheid.

Transition finance neemt daarmee een eigen positie in tussen traditionele grijze activa en volledig groene of impactinvesteringen. Het kan aantrekkelijk zijn voor investeerders die ESG-risico's serieus nemen, maar zich nog niet volledig aan een duurzaam fonds kunnen of willen committeren. Dat roept een lastige vraag op: hoe zet je als investeerder je middelen in om bedrijven in transitie te steunen, zonder verweten te worden dat je in grijze bedrijven investeert?

Het perspectief van de investeerder

Kansen voor private equity en venture capital

Private-equity- en venture-capitalfirma's kunnen de uitgangspunten van transition finance gebruiken om investeringen te onderbouwen in bedrijven die nog niet duurzaam zijn, maar wel het potentieel hebben om forse milieuverbeteringen te realiseren. Vooral private-equityfirma's kunnen kansen zien in het overnemen van bedrijven die vroeg in hun transitie zitten, om ze vervolgens richting groenere praktijken te begeleiden en zo tijdens de investeringsperiode waarde toe te voegen en het beoogde rendement te behalen.

Impact investing binnen transition finance

Ook impactinvesteerders, die sociale en milieu-uitkomsten naast financieel rendement vooropstellen, kunnen transition finance goed gebruiken. Traditioneel richten zij zich op "groene" investeringen zoals schone energie, maar transition finance biedt een route naar mogelijk nog grotere positieve impact. In plaats van deze bedrijven uit hun mandaat te weren, kunnen ze investeren in heldere, tastbare plannen om die bedrijven groener te maken.

Transition finance werkt alleen als investeerders en bedrijven beschikken over robuuste, geloofwaardige transitieplannen. Die plannen bevatten duidelijke doelen en gebruiken bestaande instrumenten en raamwerken om de transitiefinancieringsbehoefte van portefeuillebedrijven in kaart te brengen. Betrokkenheid van investeerders is nodig om kapitaal verantwoord te alloceren en betekenisvolle resultaten te boeken.

De vastgoedsector als voorbeeld

Neem de vastgoedsector: fondsen die onder Artikel 8 van de Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) vallen, kunnen transition finance inzetten om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren en energielabels (EPC) van C naar A te tillen. Zo kan een transitiefonds in de loop van de tijd een groen fonds worden, met een herclassificatie als Artikel 8+-fonds of zelfs Artikel 9-fonds als resultaat.

Het perspectief van het bedrijf

Voor bedrijven in traditioneel grijze industrieën is transition finance een reddingslijn. Denk aan een bedrijf dat goed presteert, maar worstelt met duurzaamheid, bijvoorbeeld op het vlak van energiebronnen, de toeleveringsketen of inefficiënt materiaalgebruik. Financiering om de impact van deze kernonderdelen te verbeteren levert vaak ook kostenbesparingen en efficiëntiewinst op, en verkleint de kans op non-compliance of reputatieschade.

Het is aan het bedrijf zelf om een gedetailleerd en geloofwaardig transitieplan te hebben. Een gap-analyse helpt de meest materiële aspecten van de bedrijfsvoering te identificeren en aan te pakken, met gerichte oplossingen die de grootste impact opleveren. Zo trekken bedrijven investeerders aan die ESG-risico's willen vermijden, of dat nu vanuit duurzaamheids-, reputatie-, regelgevings- of rendementsperspectief is.

Uitdagingen in transition finance

De overgang naar duurzaamheid is kostbaar en complex. Ze vraagt om investeringen vooraf en een langetermijnblik. Veel bedrijven lopen tegen obstakels aan, zoals:

• een gebrek aan goed ontwikkelde en schaalbare technologieën

• onvoldoende infrastructuur

• onzekerheid over de financiële prikkels om transition finance na te streven

Banken zien in transition finance mogelijk voordelen op het vlak van regelgeving en reputatie, maar andere investeerders kunnen aarzelen vanwege zorgen over het rendement op korte termijn. Ook reputatierisico speelt mee: investeerders kunnen van "greenwashing" worden beticht als hun investeringen in zware industrie niet worden gezien als een echte bijdrage aan de transitie.

Toch kunnen bedrijven die met transition finance aan de slag gaan erkenning krijgen voor hun inspanningen, ook als ze nog als grijs of bruin gelden. Naarmate ze vorderen op hun duurzaamheidstraject verbetert hun toegang tot financiering, partnerschappen en kansen om kapitaal op te halen.

Conclusie: de toekomst van transition finance

De verwachting is dat transition finance uitgroeit tot green finance naarmate meer bedrijven hun duurzaamheidstraject afronden. De wereldwijde duurzaamheidsdoelen halen vraagt om meer dan investeren in nieuwe groene technologie: we moeten ook vergroenen wat nog niet groen is.

Zolang de wereld klimaatverandering en aantasting van het milieu moet aanpakken, wordt transition finance steeds onmisbaarder in de gezamenlijke opgave om een duurzame toekomst te bouwen. Het vormt de brug waarmee investeerders sectoren kunnen steunen die moeten transformeren, en helpt zo zowel milieuvooruitgang als financieel rendement op de lange termijn veilig te stellen.

Investeerders die transition finance omarmen, kunnen zo een grote rol spelen in echte milieuwinst: het grijze groen maken.